Teamontwikkeling gaat zelden over nieuwe afspraken of betere structuren. In de praktijk gaat het veel vaker over psychologische veiligheid. Over de ruimte om jezelf te laten zien, je uit te spreken en niet meteen beoordeeld te worden. Pas als die veiligheid voelbaar is, ontstaat er echte beweging in een team. Wat ik onlangs meemaakte in een teamsessie, liet dat opnieuw op een indringende manier zien.
Afgelopen jaar begeleidde ik een teamsessie in een tandartspraktijk. Op papier geen uitzonderlijke organisatie. In de praktijk wel. Er was veel veranderd in korte tijd: wisselingen in het team, onrust, zoeken naar een nieuw fundament. En als klap op de vuurpijl was er een failliete praktijk overgenomen. Zeven nieuwe collega’s sloten aan bij een bestaand team.
Iedereen deed zijn best, probeerde er het beste van te maken. En toch hing er iets in de lucht.
De vraag die mij bezighield was simpel en tegelijk spannend:
Wat doet dit met de teamdynamiek?
Veranderingen in teams raken vrijwel altijd aan dezelfde thema’s: veiligheid, verbinding, openheid en flexibiliteit. Veranderingen gaan gepaard met onzekerheid en activeert over het algemeen onze neiging tot controle. We gaan dan vasthouden aan eigen ideeën en voorkeuren en staan minder open voor dat wat nieuw is. Ook in dit team ontstonden deze neigingen en al snel merkten we een onderstroom van spanning en oordeel.
In plaats van direct te praten over samenwerking of afspraken, besloten we een stap terug te doen. Terug naar de basis: psychologische veiligheid en elkaar écht leren kennen.
Het team bestond uit mensen met verschillende culturele achtergronden. Samen met de leidinggevende besloten we een verbindende sessie te houden. We nodigden iedereen uit om iets te delen over waar hij of zij vandaan kwam. Over het gezin waarin je bent opgegroeid. Over normen, waarden en wat je als ‘normaal’ hebt meegekregen.
Even twijfelden we…
Is dit niet te persoonlijk?
Zal iedereen dit wel willen?
Maar ik wist ook: als we hier blijven hangen in oppervlakkigheid, verandert er niets.
De eerste vrouw die het woord nam, vertelde een intens persoonlijk verhaal. Over leven tussen twee culturen. Over loyaliteit aan haar familie. Over verwachtingen, schaamte en het voortdurend zoeken naar balans. Haar verhaal was kwetsbaar, rauw en eerlijk.
Daarmee gebeurde iets fundamenteels.
Ze opende het veld voor derest.
Na haar volgden anderen. Eén voor één. Het waren intense en soms emotionele verhalen over grote uitdagingen in het land van herkomst, het verlaten van je land en het vinden van je weg in een nieuw land. Grote en kleine ervaringen werden gedeeld, er werd met aandacht geluisterd en steun gevoeld.
De maskers gingen af.
Niemand wist dat dit schuilging achter de collega met wie ze dagelijks samenwerkten. Achter de assistente aan de stoel. Achter de tandarts die altijd zo rustig bleef. Oordelen vielen weg. Niet omdat we dat hadden afgesproken, maar omdat het niet meer paste.
Wat ik zag, was geen ‘mooie oefening’. Het was iets anders.
Door de persoonlijke verhalen ontstond er begrip in plaats van interpretatie. Mildheid in plaats van normeren. Mensen begonnen elkaar te zien als mens in plaats van collega en leerden elkaars referentiekader begijpen. Wat is voor jou normaal? En wat heeft het leven van je gevraagd?
Daar waar eerder irritatie zat (“waarom reageert zij altijd zo terughoudend?”), ontstond context.
Waar spanning zat, ontstond zachtheid.
Als begeleider zat ik met kippenvel te luisteren, het raakte ook mij. Niet omdat het zwaar was, maar omdat het echt was. En omdat ik opnieuw zag hoe weinig er soms nodig is om een team te laten kantelen.
Open zijn in een groep is soms spannend. Zeker in een werkomgeving. Veel mensen hebben geleerd om professioneel te zijn door vooral niet te veel van zichzelf te laten zien.
Tegelijk zie ik keer op keer: mensen verlangen naar meer echtheid. Naar gezien worden, niet alleen om wat ze doen, maar ook om wie ze zijn.
Maar die openheid ontstaat niet vanzelf.
Het vraagt iemand die de eerste stap zet. En het vraagt leiderschap dat dit niet meteen dichtplakt met oplossingen, grapjes of relativering. In deze sessie was het de openheid van één persoon die het verschil maakte. De rest volgde, niet omdat het moest, maar omdat het veilig voelde.
Verschillen in cultuur, achtergrond en referentiekader verdwijnen niet door harder samen te werken. Ze vragen om vertraging. Om nieuwsgierigheid. Om de bereidheid om je oordeel even op te schorten.
Leiders die ruimte geven aan persoonlijke verhalen bouwen geen ‘zachte’ teams. Ze bouwen sterke teams. Teams waarin minder wordt genormeerd, minder wordt gemeten en minder langs elkaar heen wordt gepraat.
Een team waar mensen elkaar niet meteen de maat nemen, maar eerst proberen te begrijpen.
Ik ben benieuwd.
Welke verschillen in jouw team blijven onbesproken?
En wat vraagt het van jou als leider om de ruimte te laten ontstaan waarin mensen zichzelf werkelijk laten zien — ook als dat even ongemakkelijk is?
Misschien begint verbinding niet bij beter samenwerken, maar bij durven luisteren.
Ben je benieuwd hoe je dit soort openheid, psychologische veiligheid en verbinding ook in jouw team kunt begeleiden? Lees hier dan verder over teamontwikkeling of hoe je je kunt ontwikkelen als leider.
Neem gerust contact op voor meer informatie over teamontwikkeling of leiderschapscoaching. Ik denk graag met je mee!
