“We moeten beter samenwerken.” Hoe vaak heb je dat al gehoord in je team? Maar wat betekent dat eigenlijk écht? In dit blog ontdek je hoe je van ‘moeten samenwerken’ naar échte verbondenheid en bevlogenheid komt.
Samenwerken is meer dan samen de juiste taken uitvoeren. Natuurlijk is het fijn als de taken en rollen helder zijn en kan er wel degelijk een hoop frustratie ontstaan als dit niet het geval is. Maar teams waarbij de samenwerking vooral rondom de taak en inhoud zijn ingericht komen vaak niet verder dan een oppervlakkige samenwerking met een gematigde bevlogenheid en resultaat. Zolang het goed gaat en voortkabbelt is er geen vuiltje aan de lucht, maar bij veranderingen en ander soort uitdagingen, zijn dit soort teams vaak minder flexibel en vitaal om hier constructief en innovatief mee om te gaan. Al snel kunnen er eilandjes en een negatieve sfeer ontstaan, met weglekkende energie en frustratie tot gevolg.
Bij een diepere vorm van samenwerking daarentegen is de relatie sterker dan de taak. Men kent elkaar goed, weet wat ieders kwaliteiten en valkuilen zijn en in de gesprekken die men met elkaar voert gaat het niet alleen over de inhoud, taak of proces maar ook over gevoelens en ervaringen die men heeft binnen het werk en de samenwerking. Er heerst een cultuur waarin het gewaardeerd wordt om je uit te spreken en waarin het veilig is om fouten te maken. Gesprekken zijn eerlijk, besluiten krachtig en transparant en de mate van betrokkenheid hoog. Op deze manier samenwerken werkt inspirerend en geeft energie!
Volgens de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan (1985) raken mensen pas echt intrinsiek gemotiveerd als drie psychologische basisbehoeften worden vervuld:
Als deze drie voorwaarden aanwezig zijn in een team, ontstaat er vanzelf meer energie, betrokkenheid en eigenaarschap.
Voor de samenwerking in een team betekent dit praktisch dat er voldoende vrijheid moet zijn om eigen keuzes te maken binnen de afgesproken kaders. Dat het essentieel is dat mensen doen waar ze goed in zijn en werken vanuit hun passie en talent. En dat ieder teamlid zich verbonden voelt met de groep of organisatie waar hij onderdeel van uitmaakt. Geen oppervlakkige verbondenheid vanuit de taak, maar een diepere verbondenheid met de mensen en de missie van het bedrijf.
We weten allemaal dat een goede samenwerking ontwikkelen in een team best een ingewikkeld proces kan zijn. Maar waar gaat het nu vaak mis? Hieronder schets ik een aantal veel voorkomende ‘missers’ in de samenwerking:
❌ Afspraken en doelen voor het team zijn onduidelijk.
❌ Verwachtingen zijn niet duidelijk uitgesproken en concreet gemaakt.
❌ Tussen leider en teamleden is ongelijkwaardigheid in invloed en communicatie.
❌ Energievreters in het team worden niet aangesproken en/of opgelost.
❌ Er vindt onvoldoende gezamenlijke reflectie plaats in het team op inhoud, proces en persoonlijke ervaringen.
Bovenstaande zaken kunnen de samenwerking flink ondermijnen en zorgen vaak voor geklaag, geroddel, stil conflict en eilandjes in het team. Hierdoor zakt het gevoel van psychologische veiligheid en trekt iedereen zich terug in zijn eigen manier van zelfbescherming. Het klimaat raakt gespannen en negativiteit in de onderstroom ondermijnt het teamgevoel en resultaat.
Hoe kun je als leider ruimte scheppen voor echte samenwerking? Op welke manier kun je het klimaat sturen en beïnvloeden zodat de energie stroomt en mensen vanuit intrinsieke motivatie lekker aan de slag zijn?
Het antwoord hierop is tweeledig:
👉 Allereerst is het belangrijk dat je als leidinggevende jezelf goed kent en weet wat je kwaliteiten en valkuilen zijn. Bewust leiderschap is nodig om zo constructief mogelijk aan de knoppen te kunnen draaien zonder dat je zelf elke keer in je eigen valkuil terecht komt. Leer als leidinggevende om te gaan met je eigen neiging tot oordelen, conflictvermijding, ongeduldig zijn, niet goed luisteren, te snel de bal pakken, etc. Ga hierin effectief met een coach aan de slag en transformeer deze reflexen en gewoontes zodat jouw bijdrage als leider optimaal gezond is.
👉 Zorg daarnaast dat je een gesprekscultuur ontwikkelt in je team. Spreek je mensen regelmatig 1 op 1 en in teamverband, check verwachtingen, reflecteer, leer elkaar goed kennen en zorg dat er voldoende ruimte in de agenda is voor reflectie en evaluatie.
Door op deze manier met jezelf en het team aan de slag te gaan ontwikkel je een steeds gezonder klimaat waarin mensen open durven zijn en vanuit betrokkenheid in hun werk staan.
En wil je duurzaam samen groeien? Investeer dan in structureel onderhoud van de samenwerking. Organiseer regelmatig teamdagen gericht op verdieping van de samenwerking, samen leren en ontwikkelen en plan met regelmaat intervisie en reflectie bijeenkomsten in. Zo houd je het teamklimaat optimaal gezond en signaleer je snel als er knelpunten of conflicten zijn.
In teams waar al wat langere tijd onrust, negativiteit of ongemotiveerdheid speelt is het verstandig om met teamcoaching aan de slag te gaan. Met behulp van een externe coach breng je samen de situatie in kaart en ga je op een gerichte manier aan de slag met de knelpunten en het gewenste doel. Een externe coach staat buiten de teamdynamiek en kan op heel objectieve en effectieve wijze het probleem analyseren, in kaart brengen en op transparante wijze zaken bespreekbaar maken. Dit lukt helaas niet altijd door de leidinggevende, aangezien deze onderdeel is geworden van de cultuur en dynamiek in het team.
Afgelopen periode zijn we met Caroline Rijneveld en haar team aan de slag gegaan middels teamcoaching, lees hier haar ervaring:
“Sandra heeft in een mooi ontwikkeltraject ons team enorm geholpen om vertrouwen op te bouwen. Ze toonde oprechte interesse in ons team en de individuele behoeften. Ze nam de tijd om naar ons te luisteren, waardoor ze snel het vertrouwen van het team won. Zo konden we onze uitdagingen open bespreken, wat essentieel is om teamdynamiek te optimaliseren. Ze gaf ons inzicht in de verschillende rollen binnen het team en hoe we deze optimaal konden inzetten. Sandra haar invoelende en rustige benadering, gecombineerd met haar doortastendheid en vermogen om duidelijke doelen te stellen en overzicht te houden, waren van onschatbare waarde. We zijn haar zeer dankbaar en raden haar ten zeerste aan andere teams die behoefte hebben aan ondersteuning en begeleiding.”
Wil je de samenwerking in jouw team verdiepen en werken aan een cultuur van vertrouwen en bevlogenheid?
👉 Neem vrijblijvend contact op om samen te verkennen wat teamcoaching voor jouw organisatie kan betekenen.
Neem gerust contact op voor meer informatie over teamontwikkeling of leiderschapscoaching. Ik denk graag met je mee!
