Hoe kan ik leren omgaan met mijn emoties?

hoe kan ik leren omgaan met emoties

Hoe kan ik leren omgaan met mijn emoties?

Hoe kan ik leren omgaan met mijn emoties?

In dit blog wil ik je graag meenemen in de wereld van emoties zodat je antwoord vindt op de vraag; hoe kan ik leren omgaan met mijn emoties?

Ik ben een emotioneel type. Een type 4 van het Enneagram, nou dan weet je het wel…. Het type 4 is een gevoelstype en zij beleeft de wereld door middel van haar gevoelens en emoties. Hier herken ik mij volledig in; ik beleef ervaringen en interacties vaak intens en ook als kind had ik sterke gevoelens bij wat ik meemaakte. In de relatie met mijn ouders heeft dit regelmatig voor onbegrip en strijd gezorgd. Naast dat ik namelijk sterke emoties heb, ben ik ook toebedeeld met een sterke wil en deze twee karaktertrekken zorgden in mijn kindertijd soms voor een uitbarsting in boosheid, frustratie of woede.

Mijn moeder noemde mij een ‘driftkikker’, nu kan ik zien dat ik vooral een krachtig kind was die vocht voor haar eigenheid.

En dat ben ik nog steeds.

Kwaliteit of valkuil?

Alle karaktereigenschappen hebben een licht- en een schaduwkant; je kwaliteit en je valkuil. In zijn puurste vorm is emotie en gevoel prachtig, het brengt diepte, beleving, verbinding en authenticiteit. Zonder gevoel en zonder emotie leef je in je hoofd of in je handelen en blijf je aan de oppervlakte van het leven. Je mist diepgang en de diepe voldoening en dankbaarheid in je dagelijks leven en in je relaties. Dit kan leiden tot depressie, verwijdering van je partner of collega’s of het zorgt voor een gevoel van leegte en zinloosheid. Een ander effect van niet goed kunnen voelen is dat je signalen mist van je behoeftes of grenzen; je neemt te veel hooi op je vork of je doet dingen waar je je eigenlijk helemaal niet prettig bij voelt. Met stress, vermoeidheid en onvrede tot gevolg.

Goed kunnen voelen is dus essentieel voor de kwaliteit van je leven. 

Gevoel als fundament

Emoties worden in onze samenleving vaak afgekeurd. Kinderen mogen niet huilen of boos zijn en volwassenen zijn ‘drama queens’ of stellen zich aan. Hierdoor raken kinderen en volwassenen verwijderd van hun gevoel en raken ze het contact kwijt met het kompas in hun leven. Doordat er negatief wordt gereageerd op gevoelens, wordt voelen iets onveiligs, iets waar je op afgewezen kunt worden. 

Terwijl je gevoel het fundament is om te herkennen of je iets fijn vindt of niet. Het is de hoeksteen voor het kunnen opbouwen van een identiteit en voor het vertrouwen in jezelf. Want als je afleert om te voelen, hoe kun je dan later keuzes maken waar jij je goed bij voelt? Hoe kun je keuzes maken en koers bepalen als je niet geleerd hebt om je eigen gevoel te vertrouwen?! Hier ligt de bron voor veel problemen en in mijn werk kom ik heel veel mensen tegen waarbij we eerst het contact met het gevoelsleven mogen herstellen, voordat er verder gebouwd kan worden aan zelfvertrouwen en balans.

Sterk zijn lijkt de norm

Misschien stamt de afwijzing van negatieve emoties nog uit de oertijd waarin alleen de sterkste overleefden. Verlies van controle en beheersing maakte ons toentertijd vatbaar voor gevaar; zwak zijn was in de oertijd geen optie. Maar inmiddels weten we dat we verder zijn dan wat ons reptielenbrein ons vertelt. Uit de praktijk van het hier en nu blijkt dat als je in staat bent om je emoties te omarmen en te accepteren je vele malen steviger in de wereld staat.

Hoe hangt dit allemaal met elkaar samen?

Acceptatie of afwijzing

We worden allemaal geboren met álle emoties, kijk maar naar een baby of een klein kind. Vaak wordt er een onderscheid gemaakt tussen positieve emoties; blij, opgewekt, enthousiast en negatieve emoties; boos, verdrietig, bang. Je omgeving bepaalt hoe jij om leert gaan met je eigen emoties, het vormt jouw relatie tot je eigen binnenwereld. Je leert ofwel dat ook je negatieve emoties erbij horen, oké zijn en je leert gaandeweg hoe je ze adequaat kunt inzetten. 

Óf je leert dat de negatieve emoties niet goed zijn en je leert gaandeweg deze emoties te verbergen, negeren, verdoven of wegredeneren. Je focust je op de positieve emoties of op presteren, braaf zijn, lief zijn, stoer zijn, of een ander aangepast en geaccepteerde variant. 

Zodat je wordt geaccepteerd en de relatie met je opvoeders weer veilig is gesteld.

Dit wordt het vertrekpunt voor je latere leven met verschillende scenario’s tot gevolg:

Scenario 1:

Je staat goed in contact met je gevoelsleven, je accepteert dat er verschillende emoties zijn. Sommige zijn makkelijker dan anderen en gedurende je leven leer je steeds beter en gezonder om te gaan met ‘negatieve emoties’ als boosheid, verdriet en angst. Je ziet je emoties als een signaal en gebruikt je emoties om jezelf te leren kennen in ieder moment. 

Scenario 2:

Je voelt je schuldig en slecht als je huilt of als je boos bent geworden. Je weet niet hoe je met deze emoties om kunt gaan en je doet je uiterste best om niet te huilen en zeker niet in het bijzijn van anderen (onderliggende overtuiging: vroeger accepteerden je ouders je niet als je huilde dus dat zal ook wel gelden voor anderen, je wilt deze afwijzing niet riskeren). Soms barst er een emotie uit; vaak is dit boosheid of woede. Na deze woede uitbarsting voel je je rot en slecht over jezelf. Op andere momenten zit je woede meer verborgen in frustratie en irritatie. Ook kan je last hebben van onderliggende angsten en onzekerheden. Deze probeer je weg te stoppen of te controleren, maar echt goed lukt dit niet.

Scenario 3:

Je gevoel en vooral je emoties zijn ver op de achtergrond geraakt, je kunt er niet goed bij. Wel merk je dat je weinig stilstaat bij waar jij behoefte aan hebt. Je beseft wel dat je vaak over je grenzen heengaat, maar hoe moet je herkennen wat je grens is? Je hebt geen idee hoe je dit kunt voelen. Automatisch ga je voorbij aan jezelf en wat er binnenin je leeft. Je bent voor de buitenwereld gelijkmatig. Ergens mis je diepgang en voldoening, maar je weet niet zo goed waar dit aan ligt. Je hebt het vooral druk met van alles en je leven kabbelt aan je voorbij.

Waarin herken jij je?

Hoe kun je leren om gaan met je emoties?

Als je je herkent in scenario 2 of 3 dan zal je herkennen dat het voor jou geen vanzelfsprekendheid is om emoties op een adequate manier toe te laten en te integreren in je dagelijks leven. In beide gevallen zit er een oordeel op het hebben van emoties en je probeert de emotie te onderdrukken. Onderliggend en vaak onbewust zit er een schuldgevoel op het voelen van emoties en je hebt simpelweg niet voldoende vaardigheden en erkenning meegekregen om je gevoelens toe te laten in jezelf en in contact met je omgeving.

Het oordeel op de emotie is misschien wel de grootste blokkade.

Tools

Graag wil ik een tweetal handvatten met je delen die je kunnen helpen om 

  1. je emoties op een compassievolle manier toe te laten
  2. je emoties te leren voelen en herkennen 
  3. een gezonde uiting te kunnen geven aan de emoties die je voelt

 

Waarderen en omarmen

Leren omgaan met emoties begint bij het aannemen van een andere grondhouding naar jezelf en je emoties. Oefen jezelf in acceptatie en mildheid naar je reacties en gevoelens. Probeer minder kritisch en afwijzend naar jezelf te zijn, maar besef dat je niet goed geleerd hebt hoe je om moet gaan met bepaalde emoties. Je hebt het niet geleerd en dus ben je er nog niet zo handig in. Probeer te zien dat emoties en gevoelens heel belangrijk zijn en aan de basis van ons menszijn liggen. 

Waardeer ze en omarm ze.

Bewuste waarnemer

Vanuit deze nieuwe grondhouding helpt het als je jezelf traint in bewust aanwezig zijn bij jezelf. Hiermee bedoel ik dat je contact maakt met een deel in je dat ik de ‘bewuste waarnemer’ noem. Dit deel in jou is in staat om jezelf te observeren, terwíjl je iets doet, denkt of voelt. Je kunt vanuit deze observerende houding herkennen dat je bijvoorbeeld moe bent, of pijn in je rug hebt. Je neemt als het ware een beetje afstand van jezelf en neemt objectief waar wat er is. Hierdoor zal je beter in staat zijn te herkennen welke reacties er in jezelf plaatsvinden, waardoor je bewust kunt sturen en kiezen hoe je om wilt gaan met bijvoorbeeld een emotie of gevoel.

Ben je geneigd om emoties weg te stoppen en je gevoel en behoefte te negeren? Via de bewuste waarnemer kun je dit patroon leren herkennen en kan je gaan oefenen met het toelaten van wat je voelt.

Heb je sterke emoties waardoor je regelmatig overmand wordt? Via de bewuste waarnemer kun je oefenen om te observeren in plaats van meegesleurd te worden door de emotie.

De wasmachine

Een leraar van mij gaf de metafoor van een wasmachine. Als je onbewust en automatisch handelt vanuit je patronen zit je ín de wasmachine; bij de één is dit gevoelens negeren, bij de ander is dit emoties uitleven. In beide gevallen heb je geen echte regie of grip op jezelf of de situatie. Maar als je met je bewuste waarnemer bij jezelf aanwezig bent dan zit je vóór de wasmachine en kijk je naar alle tumult en beweging die er in de wasmachine (lees; in jezelf) plaatsvindt. 

Je bent erbij, het gaat over jou, je kunt kiezen, je kunt sturen.

Dat geeft je de mogelijkheid om in je kracht te blijven en vanuit rust en wijsheid te reageren, terwijl je je emotie gebruikt om te duiden wat voor jou belangrijk is.

De relatie met je bewuste waarnemer kan je ontwikkelen. Hoe vaker je hiermee contact maakt hoe sterker deze ‘spier’ groeit. Sommige mindfulness oefeningen kunnen je helpen om je waarnemer te ontwikkelen. Momenteel ben ik bezig met een geluidsopname van zo’n oefening. Deze oefening deel ik op mijn site zodra deze klaar is. Je kunt met behulp van die geluidsopname dagelijks oefenen met het versterken van je bewuste waarnemer.

Balans

Daarnaast is het ook enorm helpend als je zorgt dat je goed in balans bent; verminder je stress, zorg voor voldoende rust en slaap, leer te luisteren naar je behoeftes en zorg dat je voldoende zingeving en plezier ervaart in je werk en leven. Al deze elementen dragen bij aan een goede balans en zorgen ervoor dat je je emoties beter kunt toelaten, sturen en gebruiken.

Een goede vriendin zij ooit tegen mij: “Je mag toch ook lachen? Waarom mag je dan niet huilen?”

En zo is het. Alle emoties zijn welkom en zijn er voor een reden. Ze zijn aan elkaar gelijk en we hebben ze nodig. Zonder emoties wordt het leven vlak en worden relaties mechanisch en oppervlakkig. Heb je emoties en gevoelsleven lief, dan wordt het een krachtig kompas en brengt het je een rijk en vervuld leven. 

Heb je vragen naar aanleiding van dit blog? Neem gerust contact op, ik denk graag met je mee.